De Architectuur van Mondiale Virale Veiligheid: De Evoluerende Rol en Verantwoordelijkheden van de Wereldgezondheidsorganisatie in de Preventie en Beheersing van Epidemieën en Pandemieën

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), opgericht in 1948 als een gespecialiseerd agentschap van de Verenigde Naties, vervult een fundamentele en unieke rol in de mondiale architectuur voor de beheersing van virussen en de preventie van pandemieën en epidemieën.1 Met een constitutioneel mandaat om op te treden als de sturende en coördinerende autoriteit op het gebied van internationaal gezondheidswerk, is de organisatie getransformeerd van een primair technische adviesinstantie naar een centrale speler in de mondiale veiligheidsgovernance.3 Dit rapport analyseert de uitgebreide taken en verantwoordelijkheden van de WHO, variërend van de juridische kaders van de Internationale Gezondheidsregeling (IHR) tot de operationele diepgang van het Strategic Health Operations Centre (SHOC) en de innovatieve mechanismen van het in 2025 aangenomen Pandemie-akkoord.5

Constitutioneel Mandaat en de Definitie van Volksgezondheid

De fundamenten van de WHO zijn verankerd in een holistische visie op gezondheid, die in de constitutie wordt gedefinieerd als een staat van volledig fysiek, mentaal en sociaal welbevinden, en niet louter de afwezigheid van ziekte of gebrek.1 Dit brede perspectief is essentieel voor de aanpak van virale dreigingen, aangezien epidemieën niet alleen de fysieke gezondheid aantasten, maar ook sociale structuren en economische stabiliteit ontregelen.3 De constitutie wijst de WHO de taak toe om de samenwerking tussen staten te bevorderen, technische assistentie te verlenen in noodsituaties en internationale standaarden vast te stellen voor biologische en farmaceutische producten.9

De legitimiteit van de WHO vloeit voort uit haar universele lidmaatschap, waarbij 194 lidstaten via de Wereldgezondheidsassemblee (WHA) het beleid en de prioriteiten van de organisatie bepalen.4 Deze democratische structuur stelt de organisatie in staat om normen vast te stellen die bindend zijn voor de internationale gemeenschap, een bevoegdheid die cruciaal is bij het beheer van grensoverschrijdende virale uitbraken.1

Functionele Verantwoordelijkheden volgens de Constitutie

De Internationale Gezondheidsregeling (IHR): Het Juridische Raamwerk

Het belangrijkste instrument waarover de WHO beschikt voor de beheersing van virale dreigingen is de Internationale Gezondheidsregeling (IHR), oorspronkelijk aangenomen in 1969 en fundamenteel herzien in 2005 na de SARS-crisis.14 De IHR (2005) vormt een juridisch bindend kader voor 196 landen om de internationale verspreiding van ziekten te voorkomen, te bestrijden en er een publieke gezondheidsreactie op te bieden.16

Kernverplichtingen van de Lidstaten en de WHO onder de IHR

Onder de IHR zijn staten verplicht om kerncapaciteiten te ontwikkelen voor de detectie, beoordeling en rapportage van gebeurtenissen die een risico kunnen vormen voor de mondiale volksgezondheid.16 Dit vereist robuuste surveillance-systemen op lokaal, regionaal en nationaal niveau, evenals bij internationale punten van binnenkomst zoals luchthavens en havens.16

De WHO heeft de verantwoordelijkheid om een mondiaal systeem voor vroegtijdige waarschuwing te onderhouden en landen te ondersteunen bij het opbouwen van deze capaciteiten.16 Bij een potentiële uitbraak moet de WHO informatie verifiëren, zelfs als deze uit officieuze bronnen afkomstig is, en een risicobeoordeling uitvoeren in samenwerking met de getroffen lidstaat.16

De Public Health Emergency of International Concern (PHEIC)

Een cruciale taak van de Directeur-Generaal van de WHO is het verklaren van een "Public Health Emergency of International Concern" (PHEIC).11 Een PHEIC wordt gedefinieerd als een buitengewone gebeurtenis die een risico vormt voor de volksgezondheid van andere staten door internationale verspreiding en die potentieel een gecoördineerde internationale reactie vereist.11

Wanneer een PHEIC wordt uitgeroepen, vaardigt de Directeur-Generaal, op advies van een Noodcomité van onafhankelijke experts, tijdelijke aanbevelingen uit.14 Deze aanbevelingen, hoewel niet juridisch bindend in termen van afdwingbaarheid, bieden de wetenschappelijke en politieke basis voor nationale maatregelen zoals reisadviezen, screeningsprotocollen en vaccinatiestrategieën.16

De Amendementen van 2024: Versterking van de Paraatheid

In juni 2024 heeft de Wereldgezondheidsassemblee een pakket amendementen op de IHR aangenomen om de lessen uit de COVID-19-pandemie te institutionaliseren.15 Deze wijzigingen, die in september 2025 in werking treden, markeren een verschuiving van een louter technisch instrument naar een kader dat ook politieke en economische aspecten van paraatheid adresseert.20

Een van de meest opvallende wijzigingen is de introductie van een nieuw alarmniveau: de "Pandemische Noodsituatie" (Pandemic Emergency).20 Dit niveau is van toepassing op een PHEIC veroorzaakt door een overdraagbare ziekte die een breed geografisch bereik heeft, de capaciteit van gezondheidssystemen dreigt te overstijgen en aanzienlijke sociaaleconomische schade veroorzaakt.16 Dit stelt de WHO in staat om een nog hogere graad van internationale coördinatie en financiering te eisen.20

Andere belangrijke amendementen omvatten:

• Rechtvaardigheid (Equity): Een versterkte verplichting voor de WHO om de toegang tot gezondheidsproducten tijdens een crisis te faciliteren.20

• Financieringsmechanisme: De oprichting van een coördinerend financieel mechanisme om ontwikkelingslanden te helpen hun IHR-kerncapaciteiten te financieren.20

• Nationale IHR-autoriteiten: De verplichting voor landen om specifieke entiteiten aan te wijzen die verantwoordelijk zijn voor de implementatie van de IHR op nationaal niveau.15

Het Pandemie-akkoord van 2025: Een Nieuw Mondiaal Contract

Parallel aan de IHR-amendementen hebben de lidstaten onderhandeld over een nieuw Pandemie-akkoord, dat in mei 2025 werd aangenomen.7 Dit akkoord, opgesteld onder Artikel 19 van de WHO-constitutie, is bedoeld om de diepere structurele tekortkomingen in de mondiale respons op virale dreigingen aan te pakken, met een specifieke focus op rechtvaardigheid, preventie en de One Health-benadering.6

Het Pathogen Access and Benefit-Sharing (PABS) Systeem

Een van de meest controversiële en tegelijkertijd cruciale onderdelen van het akkoord is het PABS-systeem.7 Dit systeem is ontworpen om de spanning tussen het delen van pathogeenmateriaal en de daaruit voortvloeiende voordelen op te lossen. Landen stemmen ermee in om pathogeenmonsters en genetische sequentiegegevens (GSD) snel te delen via de WHO.7 In ruil daarvoor moeten fabrikanten die deze data gebruiken, zich contractueel verbinden tot het leveren van een percentage van hun productie (met een richtlijn van , waarvan als donatie en tegen betaalbare prijzen) aan de WHO voor distributie op basis van volksgezondheidsbehoeften.25

De One Health-benadering en Primaire Preventie

Het Pandemie-akkoord erkent dat ongeveer van de opkomende infectieziekten hun oorsprong vinden in dieren.26 Daarom verplicht het akkoord lidstaten om een One Health-benadering te hanteren, waarbij de gezondheid van mensen, dieren en ecosystemen geïntegreerd wordt bewaakt.7 Dit omvat de versterking van surveillance bij de mens-dier-interface om zoonotische "spillovers" te voorkomen voordat ze een menselijke epidemie worden.26

Surveillance en Monitoring: De Mondiale Waakzaamheid

De WHO beheert een complex web van surveillance-systemen die dienen als de ogen en oren van de mondiale volksgezondheid. Deze systemen zijn essentieel voor het identificeren van nieuwe virale stammen en het monitoren van de verspreiding van bekende ziekten.12

Het Global Outbreak Alert and Response Network (GOARN)

GOARN is een partnerschap van meer dan 600 instellingen wereldwijd, gecoördineerd door de WHO, dat technische expertise en middelen mobiliseert voor de surveillance van epidemieën en de respons op internationale noodsituaties.31 Het netwerk verenigt clinici, epidemiologen en experts in sociale mobilisatie om een snelle, multidisciplinaire reactie op uitbraken te garanderen.31

Het Global Influenza Surveillance and Response System (GISRS)

Voor influenza, een van de meest persistente virale dreigingen, onderhoudt de WHO het GISRS-netwerk.32 Dit systeem verzamelt continu monsters van influenzavirussen wereldwijd om te bepalen welke stammen in de jaarlijkse vaccins moeten worden opgenomen en om virussen met pandemisch potentieel (zoals vogelgriep H5N1) te monitoren.33

Innovatieve Surveillance-methoden

De WHO breidt haar surveillance-arsenaal uit met moderne technieken:

1. Omgevingssurveillance: Het testen van afvalwater op pathogenen zoals SARS-CoV-2 en poliovirus, wat dient als een vroege indicator van gemeenschapsverspreiding voordat klinische gevallen worden gemeld.12

2. Collaborative Surveillance: Een geïntegreerde aanpak om data uit verschillende sectoren (mens, dier, milieu) samen te brengen voor een holistisch beeld van infectierisico's.12

3. Unity Studies: Een gestandaardiseerd raamwerk voor snelle epidemiologische onderzoeken tijdens een uitbraak om transmissiesnelheid en ernst van een nieuw virus direct te beoordelen.32

4. Surveillance System of Attacks on Healthcare (SSA): Het systematisch verzamelen van data over geweld tegen de gezondheidszorg, wat essentieel is voor het handhaven van zorgsystemen tijdens uitbraken in conflictgebieden.12

Onderzoek en Ontwikkeling: Het R&D Blueprint

Een van de meest kritische taken van de WHO is het coördineren van onderzoek naar virussen waarvoor momenteel onvoldoende medische tegenmaatregelen bestaan. Het WHO R&D Blueprint is een mondiale strategie om de ontwikkeling van vaccins, diagnostiek en therapieën voor prioritaire pathogenen te versnellen.13

Pathogeenprioritering

De WHO voert regelmatig een wetenschappelijk proces uit om te bepalen welke virussen de grootste bedreiging vormen. In 2024 evalueerden meer dan 200 wetenschappers uit 54 landen in totaal 1.652 pathogenen, verdeeld over 28 virusfamilies en een bacteriegroep.35 Dit proces is bedoeld om "pandemische bijziendheid" te voorkomen door niet alleen naar individuele bekende virussen te kijken, maar naar hele families die een risico kunnen vormen.35

Het R&D Blueprint heeft aangetoond dat de tijdlijnen voor de ontwikkeling van vaccins kunnen worden verkort van meer dan een decennium tot minder dan een jaar, mits er sprake is van mondiale coördinatie en gedeelde data.13

Operaties en Logistiek: De Strategische Reactie

In de frontlinie van een virale uitbraak transformeert de WHO in een operationele machine. De organisatie biedt niet alleen advies, maar beheert ook complexe logistieke operaties om landen te ondersteunen die overweldigd worden door een virus.5

Het Strategic Health Operations Centre (SHOC)

Het SHOC in Genève fungeert als het commandocentrum van de WHO. Het monitort wereldwijd 24/7 gezondheidsgebeurtenissen en faciliteert de internationale samenwerking tijdens noodsituaties.5 Wanneer een significante uitbraak wordt gedetecteerd, activeert het SHOC een Incident Management System (IMS) om personeel en middelen te mobiliseren.5

Operations Support and Logistics (OSL)

De OSL-eenheid is verantwoordelijk voor de fysieke supply chain van de WHO. In een geglobaliseerde markt waar goederen schaars kunnen worden tijdens een pandemie, aggregeert de WHO de vraag om marktmacht te creëren en eerlijke distributie te waarborgen.38

De OSL beheert onder andere:

• De Dubai Global Logistics Hub: Een faciliteit van 20.000 vierkante meter waar medische voorraden zijn opgeslagen voor onmiddellijke verzending wereldwijd.5

• Interagency Emergency Health Kits (IEHK): Gestandaardiseerde pakketten met medicijnen en materialen voor tienduizenden mensen.38

• Behandelcentra: Expertise in het ontwerpen en opzetten van isolatie-eenheden voor ebola of cholera.38

In 2022 alleen al leverde de OSL voor miljoen aan persoonlijke beschermingsmiddelen (PPE), diagnostiek en klinische apparatuur aan 188 landen.38

Statistieken van Logistieke Inzet (2022)

De Global Health Emergency Corps (GHEC): Menselijk Kapitaal

De meest geavanceerde systemen zijn effectief zolang er getrainde professionals zijn om ze te bedienen. In mei 2023 lanceerde de WHO de Global Health Emergency Corps (GHEC) om de personele capaciteit voor pandemie-respons te versterken.40

De GHEC is een raamwerk dat de expertise in ministeries en agentschappen wereldwijd verbindt. Het is gericht op het creëren van:

1. Verbonden Leiders: Een netwerk van nationale gezondheidsexperts die getraind zijn in het werken met internationale kaders.42

2. Surge Capaciteit: Interoperabele teams die snel kunnen worden ingezet in getroffen landen.42

3. Gezondheidswerkers in de Eerste Lijn: Investeringen in gemeenschapswerkers en surveillance-experts op lokaal niveau.41

Dit initiatief erkent dat, hoewel nationale soevereiniteit essentieel is, geen enkel land zichzelf alleen kan beschermen tegen een virale dreiging zonder een internationaal ecosysteem van experts.41

Financiering en de Politieke Economie van Gezondheid

De uitvoering van de uitgebreide taken van de WHO wordt gehinderd door de manier waarop de organisatie wordt gefinancierd. Een aanzienlijk deel van het budget (gepland op miljard voor de periode 2026-2027) bestaat uit geoormerkte vrijwillige bijdragen van lidstaten en private actoren zoals de Gates Foundation.4 Deze financieringsstructuur heeft geleid tot zorgen over de onafhankelijkheid van de organisatie en de versnippering van de mondiale gezondheidsarchitectuur.3

Met de amendementen op de IHR en het nieuwe Pandemie-akkoord probeert de WHO meer voorspelbare en rechtvaardige financiering te realiseren:

• Het Pandemic Fund: Reeds gesteund door miljarden aan toezeggingen om nationale paraatheid in arme landen te financieren.30

• Het Coördinerend Financieel Mechanisme: Bedoeld om middelen te mobiliseren voor de specifieke behoeften van ontwikkelingslanden bij de implementatie van de IHR-kerncapaciteiten.6

• Publiek-Private Samenwerkingen: Hoewel deze essentieel zijn voor innovatie, benadrukt de WHO de noodzaak om publieke belangen boven winstmaximalisatie te plaatsen bij de verdeling van vaccins.26

Influenza: Een Voortdurende Focus via het PIP Framework

De aanpak van influenza dient vaak als blauwdruk voor het beheer van andere virussen. Het Pandemic Influenza Preparedness (PIP) Framework, aangenomen in 2011, is een uniek instrument dat de uitwisseling van influenzavirussen met pandemisch potentieel koppelt aan de toegang tot vaccins en andere voordelen.33

Het PIP Framework verplicht fabrikanten die influenzavirussen ontvangen van het WHO-netwerk om bij te dragen aan de mondiale paraatheid, hetzij door jaarlijkse financiële bijdragen (Partnership Contributions), hetzij door het reserveren van productiecapaciteit voor de WHO tijdens een pandemie.33 In 2025 heeft de WHO deze inspanningen versterkt via het High-Level Implementation Plan III (HLIP III), dat zich richt op het versterken van laboratoriumcapaciteiten en het verbeteren van de paraatheid voor respiratoire pathogenen in het algemeen.32

Uitdagingen en Kritische Reflecties

Ondanks haar centrale rol wordt de WHO geconfronteerd met significante uitdagingen. De geopolitieke spanningen hebben invloed op de bereidheid van landen om informatie te delen en de WHO toegang te verlenen tot hun grondgebied voor onderzoek naar de oorsprong van virussen.21 Bovendien hebben sommige landen, zoals de Verenigde Staten onder specifieke administraties, hun lidmaatschap of financiering ter discussie gesteld, wat de stabiliteit van de organisatie ondermijnt.4

Kritiek op de WHO richt zich vaak op:

• Snelheid van Handelen: De traagheid bij het uitroepen van een PHEIC in vroege stadia van een uitbraak, zoals bij COVID-19.11

• Handhavingsbevoegdheid: De onmacht van de WHO om lidstaten te dwingen de IHR-verplichtingen na te komen, aangezien de organisatie geen directe sanctiebevoegdheden heeft.14

• Rechtvaardigheid: De aanhoudende ongelijkheid in de toegang tot vaccins, waarbij rijke landen voorraden hamsteren terwijl arme landen kwetsbaar blijven.26

Conclusies en Toekomstperspectief

De rol van de WHO in het tijdperk van pandemieën is geëvolueerd naar die van een mondiale architect van veiligheid. Haar taken zijn niet langer beperkt tot medische expertise, maar omvatten het beheer van complexe juridische verdragen, de coördinatie van mondiale supply chains en de navigatie door de geopolitieke belangen van haar 194 lidstaten.1

De implementatie van de IHR-amendementen van 2024 en het Pandemie-akkoord van 2025 biedt een historische kans om de mondiale gezondheidsarchitectuur rechtvaardiger en effectiever te maken.15 De kern van de verantwoordelijkheid van de WHO blijft echter de bescherming van de meest kwetsbaren door middel van wetenschappelijk gefundeerd beleid en internationale solidariteit.2 In een wereld waar virale dreigingen sneller reizen dan ooit tevoren, is de WHO de enige instantie die in staat is om de gefragmenteerde nationale reacties te smeden tot een samenhangend mondiaal schild.3 De uiteindelijke effectiviteit van de organisatie zal echter altijd afhankelijk blijven van de politieke wil en financiële steun van haar lidstaten.4

Works cited

1. World Health Organization (WHO) | History, Organization, & Definition of Health - Britannica, accessed on April 24, 2026, https://www.britannica.com/topic/World-Health-Organization

2. About WHO - World Health Organization (WHO), accessed on April 24, 2026, https://www.who.int/about

3. The Global Role of the World Health Organization - PMC - NIH, accessed on April 24, 2026, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3981564/

4. The U.S. Government and the World Health Organization - KFF, accessed on April 24, 2026, https://www.kff.org/global-health-policy/the-u-s-government-and-the-world-health-organization/

5. Operations - World Health Organization (WHO), accessed on April 24, 2026, https://www.who.int/emergencies/operations

6. Editorial: The 2025 World Health Assembly Pandemic Agreement and the 2024 Amendments to the International Health Regulations Combine for Pandemic Preparedness and Response - PMC, accessed on April 24, 2026, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12228423/

7. WHO Pandemic Agreement - Global, accessed on April 24, 2026, https://www.who.int/health-topics/who-pandemic-agreement

8. World Health Organization - Wikipedia, accessed on April 24, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/World_Health_Organization

9. Constitution of the World Health Organization., accessed on April 24, 2026, https://treaties.un.org/doc/Treaties/1948/04/19480407%2010-51%20PM/Ch_IX_01p.pdf

10. Pandemic prevention, preparedness and response agreement - World Health Organization (WHO), accessed on April 24, 2026, https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/pandemic-prevention--preparedness-and-response-accord

11. How have PHEIC determinations changed since the COVID-19 pandemic? A document analysis of 101 WHO International Health Regulations Emergency Committees' statements - PMC, accessed on April 24, 2026, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11871820/

12. Surveillance in emergencies - World Health Organization (WHO), accessed on April 24, 2026, https://www.who.int/emergencies/surveillance

13. R&D Blueprint for Action to Prevent Epidemics - World Health ..., accessed on April 24, 2026, https://apps.who.int/blueprint-brochure/

14. International Health Regulations - Wikipedia, accessed on April 24, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/International_Health_Regulations

15. National IHR authorities in the 2024 amendments to WHO's International Health Regulations: transforming the opportunity into reality - PMC, accessed on April 24, 2026, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12434747/

16. International health regulations - World Health Organization (WHO), accessed on April 24, 2026, https://www.who.int/health-topics/international-health-regulations

17. International Health Regulations | Global Health - CDC, accessed on April 24, 2026, https://www.cdc.gov/global-health/topics-programs/ihr.html

18. WHO International Health Regulations Emergency Committee for the COVID-19 outbreak, accessed on April 24, 2026, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7285442/

19. International Health Regulations Amendments - Hansard - UK Parliament, accessed on April 24, 2026, https://hansard.parliament.uk/commons/2025-07-14/debates/2507144000012/InternationalHealthRegulationsAmendments

20. Editorial: The 2025 World Health Assembly Pandemic Agreement and the 2024 Amendments to the International Health Regulations Combine for Pandemic Preparedness and Response - Article abstract #950411 - Medical Science Monitor, accessed on April 24, 2026, https://medscimonit.com/abstract/full/idArt/950411

21. The 2024 Amendments to the International Health Regulations: A New Era for Global Health Law in Pandemic Preparedness and Response? - O'Neill, accessed on April 24, 2026, https://oneill.law.georgetown.edu/publications/the-2024-amendments-to-the-international-health-regulations-a-new-era-for-global-health-law-in-pandemic-preparedness-and-response/

22. Amendments to the International Health Regulations (IHR) | BMG, accessed on April 24, 2026, https://www.bundesgesundheitsministerium.de/en/international/who-english/amendments-to-the-international-health-regulations-ihr

23. WHO Pandemic Agreement - World Health Organization (WHO), accessed on April 24, 2026, https://apps.who.int/gb/ebwha/pdf_files/WHA78/A78_R1-en.pdf

24. Adoption of the First Global Pandemic Agreement: Advancing Preparedness for Future Public Health Emergencies - PMC, accessed on April 24, 2026, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12215434/

25. What Companies Should Know About the WHO Pandemic Agreement, accessed on April 24, 2026, https://www.insideeulifesciences.com/2025/04/18/what-companies-should-know-about-the-who-pandemic-agreement/

26. Implementation of the WHO Pandemic Agreement - PMC - NIH, accessed on April 24, 2026, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12481221/

27. World Health Assembly adopts historic Pandemic Agreement to make the world more equitable and safer from future pandemics - PAHO/WHO | Pan American Health Organization, accessed on April 24, 2026, https://www.paho.org/en/news/20-5-2025-world-health-assembly-adopts-historic-pandemic-agreement-make-world-more-equitable

28. A crucial first step: WHO Pandemic Agreement - Cornell Chronicle, accessed on April 24, 2026, https://news.cornell.edu/stories/2025/04/crucial-first-step-who-pandemic-agreement

29. Prioritizing Prevention in the Pandemic Treaty | Think Global Health, accessed on April 24, 2026, https://www.thinkglobalhealth.org/article/prioritizing-prevention-pandemic-treaty

30. The WHO Pandemic Agreement: An essential catalyst for global health equity and preparedness, accessed on April 24, 2026, https://speakingofmedicine.plos.org/2025/06/17/the-who-pandemic-agreement-an-essential-catalyst-for-global-health-equity-and-preparedness/

31. Infectious Disease Surveillance - PMC - NIH, accessed on April 24, 2026, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7149515/

32. From Preparedness to Evidence: Advancing Pandemic Influenza Preparedness (PIP), Preparedness and Resilience for Emerging Threats (PRET), and Unity Studies for Pandemic Influenza Readiness in South‑East Asia, 2025 - World Health Organization (WHO), accessed on April 24, 2026, https://www.who.int/southeastasia/news/detail/13-02-2026-preparedness-to-evidence

33. Pandemic Influenza Preparedness (PIP) Framework, accessed on April 24, 2026, https://www.who.int/initiatives/pandemic-influenza-preparedness-framework

34. PIP Update July-December 2025 - World Health Organization (WHO), accessed on April 24, 2026, https://www.who.int/southeastasia/news/detail/23-02-2026-pret-for-impact25

35. WHO R&D Blueprint for Pandemic Preparedness - LGVH, accessed on April 24, 2026, https://www.genomica.uaslp.mx/Databases/Presentations/2024_JC_WHO_R&D_Blueprint_ENG.pdf

36. WHO R&D Blueprint for Epidemics - World Health Organization (WHO), accessed on April 24, 2026, https://www.who.int/teams/blueprint/who-r-and-d-blueprint-for-epidemics

37. R&D Blueprint for Action to Prevent Epidemics - World Health Organization (WHO), accessed on April 24, 2026, https://cdn.who.int/media/docs/default-source/blue-print/an-randd-blueprint-for-action-to-prevent-epidemics.pdf

38. Operations Support and Logistics (OSL) - World Health Organization ..., accessed on April 24, 2026, https://cdn.who.int/media/docs/default-source/documents/emergencies/18102023_who_osl_report-2.pdf?sfvrsn=92c285f9_3&download=true

39. Coordinating a global network of emergency operations centres, accessed on April 24, 2026, https://www.who.int/activities/coordinating-a-global-network-of-emergency-operations-centres

40. Global health emergency corps framework - World Health Organization (WHO), accessed on April 24, 2026, https://www.who.int/publications/b/78043

41. Global Health Emergency Corps - World Health Organization (WHO), accessed on April 24, 2026, https://www.who.int/emergencies/partners/global-health-emergency-corps

42. Sovereignty, equity, solidarity: progress on the Global Health Emergency Corps, accessed on April 24, 2026, https://gh.bmj.com/content/bmjgh/10/8/e019424.full.pdf

43. Global health emergency corps framework - IANPHI, accessed on April 24, 2026, https://www.ianphi.org/_includes/documents/sections/tools-resources/ghec-highlights/who-ghec-framework.pdf

44. WHO Pandemic Agreement: The need for scientific implementation - PMC, accessed on April 24, 2026, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12646462/

45. Countries finalize historic pandemic agreement - the United Nations, accessed on April 24, 2026, https://www.un.org/en/delegate/countries-finalize-historic-pandemic-agreement

46. The Pandemic Agreement - What it is, and what it is not, accessed on April 24, 2026, https://cepi.net/pandemic-agreement-what-it-and-what-it-not