De Architectuur van de Eeuwigheid: De Alwetendheid van Allah en de Maatstaven van de Schepping in de Profetische Traditie
De fundamenten van de islamitische kosmologie en de metafysische ordening van het universum rusten op het concept van de goddelijke alwetendheid, een attribuut dat in de Arabische taal wordt aangeduid als Al-Alim. Dit begrip overstijgt het loutere menselijke besef van kennis en omvat een absolute, pre-existentiële en alomvattende gewaarwording van elke entiteit, gebeurtenis en mogelijkheid binnen en buiten de grenzen van de schepping.1 De profeet Mohammed heeft in zijn hoedanigheid als overbrenger van de laatste openbaring gedetailleerde inzichten verschaft in de chronologie en de aard van deze goddelijke kennis, waarbij hij expliciet vermeldde dat de maatstaven van de gehele schepping werden vastgelegd in een periode van vijftigduizend jaar voordat de fysieke constructie van de hemelen en de aarde plaatsvond.3 Deze analyse onderzoekt de theologische implicaties, de chronologische volgorde van de oerschepping en de spirituele resonantie van dit leerstuk, dat de kern vormt van het geloof in de voorbeschikking, oftewel al-Qadar.
Het Attribuut Al-Alim: De Bron van de Kosmische Orde
De goddelijke alwetendheid van Allah is niet louter een accumulatie van feiten, maar een inherent kenmerk van Zijn essentie dat voorafgaat aan het bestaan van tijd en ruimte.1 Het attribuut Al-Alim impliceert een kennis die zowel het zichtbare als het onzichtbare (al-ghayb), het manifeste en het verborgene, en het verleden, heden en de toekomst omvat.1 Niets in de kosmos, van de beweging van een subatomair deeltje tot de vorming van sterrenstelsels, ontsnapt aan deze intuïtieve en feilloze waarneming.1 Deze alwetendheid vormt de noodzakelijke voorwaarde voor de schepping; zonder een perfecte kennis van de behoeften van elk schepsel zou de ordelijke verstrekking van voorzieningen (rizq) op het juiste moment en de juiste plaats onmogelijk zijn.2
De precisie van de schepping getuigt van deze diepe wijsheid. Zoals waargenomen in de biologische structuren van levende wezens, zoals de aanpassingen van een kameel aan de woestijn—van de wateropslag in de bult tot de beschermende wimpers en de eeltknieën—is elk detail een manifestatie van een kennis die alle mogelijkheden heeft afgewogen en de meest optimale vorm heeft gekozen.2 Deze kennis is echter niet beperkt tot wat feitelijk bestaat. Het strekt zich uit tot de oneindige reeks alternatieve realiteiten: Allah weet wat er zou zijn gebeurd als een individu een andere keuze had gemaakt of als de natuurwetten anders waren geconfigureerd.1 Deze diepte van kennis is de basis voor de schrijving die vijftigduizend jaar voor de schepping plaatsvond.
Tabel 1: De Dimensies van de Goddelijke Alwetendheid (Al-Alim)
Dimensie van Kennis | Beschrijving en Reikwijdte | Metafysische Relevantie | Bron |
Pre-existentiële Kennis | Kennis die bestond voordat enige schepping werd gerealiseerd. | Basis voor de voorbeschikking (al-Qadar). | 1 |
Kennis van het Ongeziene (al-ghayb) | Inzicht in zaken die verborgen zijn voor de menselijke zintuigen en het intellect. | Toegankelijk voor Allah alleen, of via openbaring. | 2 |
Kennis van Mogelijkheden | Inzicht in wat zou gebeuren onder andere omstandigheden (hypothetisch). | Cruciaal voor het begrijpen van dua (smeekbede). | 1 |
Alomvattende Schrijving | De vastlegging van alle gebeurtenissen tot het einde der tijden. | Gerealiseerd via de Pen op de Bewaarde Tafel. | 3 |
De Profetische Overlevering: Sahih Muslim 2653
De kern van de uiteenzetting over de vijftigduizend jaar bevindt zich in een authentieke overlevering die is gerapporteerd door Abdullah ibn Amr ibn al-As.3 In deze hadith verklaart de profeet Mohammed dat Allah de bestemmingen (maqadir) van de schepselen heeft verordend in een specifiek tijdsbestek voordat de hemelen en de aarde tot stand kwamen.3 De expliciete vermelding van de duur—vijftigduizend jaar—dient niet alleen als een chronologische marker, maar ook als een middel om de grootsheid van de goddelijke planning en de ernst van de voorbeschikking te benadrukken.6
Een cruciaal detail in deze overlevering is de toevoeging: "terwijl Zijn Troon op het water was".3 Dit verschaft een venster naar de toestand van de werkelijkheid in die pre-temporele fase. Het suggereert dat de Troon (Arsh) en de oersubstantie water reeds waren geschapen voordat de uiteindelijke schrijving van de maatstaven van de rest van de kosmos plaatsvond.4 De profeet legde uit dat deze verordening alles omvat: leven, dood, levensonderhoud en de morele keuzes van de mensheid.3 Deze schrijving vond plaats op een entiteit die bekend staat als de Bewaarde Tafel (Al-Lawh al-Mahfuz), die fungeert als het onveranderlijke archief van de goddelijke wil.8
De Chronologie van de Oerschepping
De vraag naar wat Allah als eerste heeft geschapen, is een onderwerp van diepgaande discussie onder islamitische geleerden, waarbij zij verschillende profetische uitspraken met elkaar trachten te harmoniseren.14 De traditie maakt melding van meerdere 'eerste' creaties, waaronder de Troon, het water, de Pen en het licht.14 Geleerden zoals Ibn Taymiyyah en Ibn al-Qayyim hebben betoogd dat de Troon de absolute eerste schepping is van de ons bekende universum, gebaseerd op de tekstuele aanwijzingen dat de Troon reeds boven het water bestond toen de decreten werden opgeschreven.4
Aan de andere kant is er de hadith die stelt: "Het eerste dat Allah schiep was de Pen".9 De verzoening tussen deze standpunten ligt in de interpretatie dat de Pen de eerste schepping was van de sfeer van de schrijving, of de eerste schepping die de taak kreeg om de geschiedenis van de rest van het universum vast te leggen.14 Nadat de Pen was geschapen, beval Allah hem onmiddellijk om te schrijven, wat de start markeerde van de vijftigduizend jaar durende periode die voorafging aan de schepping van de hemelen en de aarde.4 Deze volgorde onderstreept dat de fysieke schepping pas plaatsvond nadat het intellectuele en wettelijke raamwerk van de kosmos volledig was gedefinieerd en vastgelegd.8
Tabel 2: De Voorgestelde Chronologie van de Oerschepping
Orde | Entiteit | Functie en Status | Relevante Bronnen |
I | De Troon (Arsh) & Water | De fundamenten van de goddelijke heerschappij en de oersubstantie van het leven. | 3 |
II | De Pen (Qalam) | Het instrument belast met het vertalen van goddelijke kennis naar schrijving. | 4 |
III | De Bewaarde Tafel | De onveranderlijke drager waarop de decreten zijn vastgelegd. | 4 |
IV | Het Schrijfproces | De periode van 50.000 jaar waarin alle maatstaven werden genoteerd. | 3 |
V | Hemelen en Aarde | De fysieke manifestatie van de schepping in zes dagen. | 12 |
De Rol van de Pen en de Bewaarde Tafel
De Pen wordt in de islamitische traditie gepresenteerd als een wezen met een unieke vorm van bewustzijn en gehoorzaamheid.9 Bij zijn creatie vroeg de Pen: "O mijn Heer, wat moet ik schrijven?".3 Het antwoord van Allah was resoluut: "Schrijf de maatstaven van alles tot de vestiging van het Uur".3 Deze handeling is niet louter administratief; het vertegenwoordigt de actieve interface tussen de ongeschapen goddelijke eigenschap van kennis en de gecreëerde dimensie van de tijd.8 De Pen schreef met een snelheid en precisie die het menselijk bevattingsvermogen te boven gaat, waarbij sommige tradities spreken over een schrijfproces dat 70.000 "lichtjaren" of hemelse perioden besloeg.21
De Bewaarde Tafel, Al-Lawh al-Mahfuz, is de drager van deze informatie. Het wordt beschreven als een "kosmische constitutie" die de broncode bevat voor zowel de fysische wetten van het universum als de morele en wettelijke voorschriften van de Sharia.8 Deze Tafel is beschermd tegen enige vorm van corruptie, verandering of toegang door ongeautoriseerde wezens zoals duivels.8 Zelfs de engel Gabriël, de brenger van de openbaring, heeft geen onbeperkte toegang tot de volledige inhoud van de Tafel; hij brengt alleen over wat Allah op specifieke momenten wenst te openbaren aan Zijn profeten.24 De onveranderlijkheid van de Tafel garandeert dat de uiteindelijke uitkomst van de geschiedenis precies zal zijn zoals Allah die in Zijn eeuwige kennis heeft voorzien.12
De Metafysica van Tijd: Wat betekenen de 50.000 Jaar?
In de theologische analyse van de vijftigduizend jaar rijst de vraag hoe deze tijd moet worden begrepen in relatie tot een Schepper die buiten de tijd staat.6 Tijd is een contingente schepping, een maatstaf die zinvol is voor wezens die binnen een lineair verloop bestaan, maar die niet van toepassing is op de essentie van Allah.6 Wanneer de profeet spreekt over vijftigduizend jaar, wordt dit door geleerden zoals Mawlana Ilyas Patel uitgelegd als een uitdrukking die bedoeld is voor menselijk begrip, om de ontzagwekkende periode aan te duiden die de schepping van de materiële wereld voorafging.6
De islamitische bronnen maken een onderscheid tussen verschillende vormen van goddelijke tijd.19 Terwijl de periode van de voorbeschikking vijftigduizend jaar bedraagt, spreekt de Koran ook over een dag bij Allah die gelijk is aan duizend jaar (22:47) en een dag van vijftigduizend jaar die specifiek verbonden is met de Dag des Oordeels (70:4).19 Deze variaties wijzen op een "multi-facetteerde goddelijke temporaliteit".26 De duizend jaar worden vaak geassocieerd met de circulatie van goddelijke bevelen binnen de huidige wereldorde, terwijl de vijftigduizend jaar in de hadith wijzen op de pre-temporele vastlegging van de bestemmingen.26
Tabel 3: Concepten van Tijd in de Islamitische Openbaring
Tijdsduur | Context in Openbaring | Theologische Betekenis | Bron |
50.000 Jaar (Hadith) | Vóór de schepping van hemelen en aarde. | De pre-temporele fase van het vastleggen van de voorbeschikking (maqadir). | 3 |
50.000 Jaar (Koran 70:4) | De Dag des Oordeels. | De intensiteit en ernst van de afrekening voor ongelovigen. | 19 |
1.000 Jaar (Koran 22:47) | Een dag bij Allah. | De maatstaf voor goddelijke bevelen en kosmische cycli in de huidige schepping. | 26 |
6 Dagen | De schepping van de kosmos. | Een leerproces in planning en geleidelijkheid; geen dagen van 24 uur. | 16 |
De Voorbeschikking en de Menselijke Verantwoordelijkheid
Een van de meest genuanceerde aspecten van de uitleg van de profeet is de relatie tussen de schrijving van 50.000 jaar geleden en de morele autonomie van de mens. De islamitische leer stelt dat de voorbeschikking niet betekent dat de mens een machteloze toeschouwer is in een "blok-universum".30 Allah heeft de mens een beperkte autonomie en de kracht van de keuze verleend.5 De schrijving op de Bewaarde Tafel is gebaseerd op de voorkennis van Allah over de keuzes die individuen uit eigen vrije wil zullen maken.5
Dit concept wordt verder verduidelijkt door het onderscheid tussen de verschillende registers van voorbeschikking.7 Terwijl de Bewaarde Tafel onveranderlijk is, zijn de registers die door engelen worden bijgehouden—zoals het boek dat wordt geschreven wanneer een foetus 120 dagen oud is—onderhevig aan veranderingen op basis van de daden van de mens, zoals dua (smeekbede) of het onderhouden van familiebanden.7 Echter, zelfs deze veranderingen in de registers van de engelen zijn reeds bekend bij Allah en opgenomen in de definitieve schrijving van 50.000 jaar geleden.7 Dit illustreert dat goddelijke alwetendheid en menselijke actie in een complexe, doch harmonieuze relatie staan, waarbij de schrijving de acties niet dwingt, maar ze accuraat weerspiegelt voordat ze plaatsvinden.8
Spirituele en Psychologische Voordelen van het Geloof in de Voorbeschikking
De profeet Mohammed onderwees deze diepe metafysische waarheden niet als droge dogma's, maar als middelen voor spirituele veerkracht. De overlevering aan de jonge Abdullah ibn Abbas, waarin de profeet zegt: "De pennen zijn opgeheven en de geschriften zijn opgedroogd," is een van de meest bekende voorbeelden van deze pedagogiek.25 De boodschap is dat niets de gelovige kan schaden of baten tenzij Allah het heeft voorgeschreven.25
Dit besef leidt tot een staat van innerlijke rust en tevredenheid, bekend als Rida.3 Wanneer een persoon begrijpt dat zijn succes, zijn verlies, zijn gezondheid en zijn beproevingen al 50.000 jaar voor de schepping van de wereld waren gepland met een goddelijke wijsheid, verdwijnt de bitterheid over gemiste kansen en de verlammende angst voor de toekomst.12 Het geloof in de voorbeschikking bevordert ook nederigheid; men schrijft successen niet louter toe aan eigen kunnen, maar aan de goddelijke gunst die al eeuwen geleden was vastgelegd.8
De Rol van Dua en Handeling
De profeet benadrukte dat hoewel de schrijving vaststaat, men niet passief moet afwachten.5 Toen hem werd gevraagd of men niet gewoon kon vertrouwen op de schrijving en daden kon opgeven, antwoordde hij: "Handel, want voor iedereen zal datgene waarvoor hij geschapen is, makkelijk worden gemaakt".5 Voor degenen die bestemd zijn voor geluk, zullen goede daden makkelijker worden, terwijl voor degenen die dwalen, slechte daden makkelijker worden.5 Dit motiveert de gelovige om constant te streven naar het goede, in de hoop dat zijn daden een teken zijn van zijn gunstige voorbeschikking.12
De Kosmologische Context: Water, Licht en de Big Bang
In de context van moderne wetenschappelijke discussies over het ontstaan van het universum, roepen de details van de vijftigduizend jaar en de "Troon op het water" fascinerende parallellen op.16 Wetenschappers schatten de leeftijd van de aarde op ongeveer 4,5 miljard jaar en het universum op bijna 14 miljard jaar.19 De zes dagen van de schepping die in de Koran worden genoemd, worden door geleerden zoals Shaykh al-Albani en anderen niet gezien als aardse dagen van 24 uur, maar als uitgestrekte perioden of fasen van kosmische ontwikkeling.19
De pre-fase van 50.000 jaar schrijving zou in dit wetenschappelijke kader kunnen worden opgevat als de fase waarin de fundamentele constanten van de fysica en de initiële parameters van de oerknal werden gedefinieerd.34 De nadruk op water als de basis van de Troon en de oorsprong van alle leven (Koran 21:30) resoneert met de biologische consensus dat water essentieel is voor elke vorm van leven.16 Hoewel de islamitische traditie primair spiritueel en theologisch is, suggereert de precisie van de termen zoals taqdir (het geven van een maatstaf) een universum dat niet door toeval is ontstaan, maar door een "Groot Ontwerp" van de Grootste Ontwerper.30
De Schrijving van de Menselijke Foetus: De Individuele Lawh
Naast de universele schrijving 50.000 jaar voor de schepping, legde de profeet uit dat er een specifieke schrijving plaatsvindt voor elk individu tijdens de zwangerschap.7 Deze traditie, gerapporteerd door Abdullah ibn Mas'ud, beschrijft hoe na 120 dagen een engel wordt gestuurd om de ziel in te blazen en vier zaken vast te leggen 4:
De Rizq: De totale hoeveelheid voorzieningen die de persoon in zijn leven zal consumeren.
De Ajal: De exacte seconde en plaats van overlijden.
De Amal: De aard van de daden die de persoon zal verrichten.
Shaqiyyun aw Sa'id: Of de persoon een ellendig of gelukkig einde zal hebben in het hiernamaals.
Deze schrijving in de baarmoeder is een afgeleide van de universele Bewaarde Tafel.7 Het herinnert de mens eraan dat zijn bestaan op aarde geen willekeurige gebeurtenis is, maar een zorgvuldig voorbereid pad dat al lang voor zijn geboorte was uitgestippeld in de goddelijke kennis.12 Dit individu-gerichte aspect van Qadar dient om de persoonlijke relatie tussen de Schepper en de mens te versterken, waarbij elk individu weet dat hij gekend is door Allah, niet alleen als onderdeel van een massa, maar in elk detail van zijn wezen.1
Conclusie: De Eenheid van Kennis, Wil en Schepping
De uiteenzetting van de profeet Mohammed over de 50.000 jaar voor de schepping biedt een allesomvattende visie op de werkelijkheid waarin goddelijke alwetendheid (Al-Alim), de goddelijke wil (Irada) en de daadwerkelijke schepping (Khalq) naadloos in elkaar overgaan.8 Het getal vijftigduizend markeert de overgang van de statische eeuwigheid van Allah's kennis naar de dynamische realisatie van de tijd.6 Door te verklaren dat alles is opgeschreven terwijl de Troon op het water was, vestigt de profeet de soevereiniteit van Allah over alle elementen van het bestaan, van de meest verheven spirituele sferen tot de meest basale materiële vormen.3
Voor de gelovige is deze kennis de ultieme bron van troost en motivatie. Het elimineert de chaos van het toeval en vervangt deze door de rust van een goddelijk plan.30 Tegelijkertijd behoudt het de ernst van de menselijke actie, aangezien onze keuzes de basis vormen voor wat er in dat plan is vastgelegd.5 Het geloof in de 50.000 jaar is daarmee een uitnodiging tot een leven van diepe overgave, intellectuele verwondering en morele verantwoordelijkheid, in het besef dat we leven binnen de contouren van een kennis die de tijd zelf voorafging.1
Works cited
Al-Alim Meaning: The All-Knowing One (99 Names of Allah) - My Islam, accessed on April 28, 2026, https://myislam.org/99-names-of-allah/al-alim/
Al-Alim (The All-Knowing) | Questions on Islam, accessed on April 28, 2026, https://questionsonislam.com/article/al-alim-all-knowing
Allah decreed the destinies of the creatures fifty thousand years before He created the heavens and the earth - Encyclopedia of Translated Prophetic Hadiths, accessed on April 28, 2026, https://hadeethenc.com/en/browse/hadith/65038
Details about the Preserved Tablet - إسلام ويب, accessed on April 28, 2026, https://www.islamweb.net/en/fatwa/120616/details-about-the-preserved-tablet
Geloof in al-qadr (de voorbeschikking) - Risallah.com, accessed on April 28, 2026, http://www.risallah.com/archief/artikel.php?artikelnr=4
What Is the Explanation of the Hadith of Allah's Ordainment 50,000 Years before Creation?, accessed on April 28, 2026, https://seekersguidance.org/answers/islamic-belief/what-is-the-explanation-of-the-hadith-of-allahs-ordainment-50000-years-before-creation/
The Multiverse Tablet. According to Islamic tradition, the pen… | by Tariq Ali | Medium, accessed on April 28, 2026, https://tariqali.me/the-multiverse-tablet-d6cfb54d0c05
The Preserved Tablet (Al-Lawh Al-Mahfuz) in Islam: The ..., accessed on April 28, 2026, https://qurangallery.app/topics/preserved-tablet-al-lawh-al-mahfuz-islamic-divine-decree
Tafsir Surah Al-Qalam - 3 - Quran.com, accessed on April 28, 2026, https://quran.com/al-qalam/3/tafsirs
Qaala Rasul Allah (saw) - Comprehensive Hadith Database - قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم, accessed on April 28, 2026, http://qaalarasulallah.com/hadithView.php?ID=16817
Sahih Muslim 2653b - The Book of Destiny - كتاب القدر - Sunnah.com - Sayings and Teachings of Prophet Muhammad (صلى الله عليه و سلم), accessed on April 28, 2026, https://sunnah.com/muslim:2653b
The Sublime Qadar of Allah [al-Tahwiyyah- pt 19] | Islam21c, accessed on April 28, 2026, https://www.islam21c.com/theology/al-tahwiyyah-pt-19-the-sublime-qadar-of-allah/
Is The Throne of Allah on Water? - Islam Question & Answer, accessed on April 28, 2026, https://islamqa.info/en/answers/146779
What did Allah create first? Pen, Water, Throne, Cloud? By Shaikh ..., accessed on April 28, 2026, https://abukhadeejah.com/what-did-allaah-create-first-pen-water-throne-cloud-by-shaikh-ibn-uthaimeen/
The Book of Destiny - Sunnah.com - Sayings and Teachings of Prophet Muhammad (صلى الله عليه و سلم), accessed on April 28, 2026, https://sunnah.com/muslim/46
Story of Creation (part 2 of 2) - The Religion of Islam, accessed on April 28, 2026, https://www.islamreligion.com/en/articles/11045/story-of-creation-part-2
What was the first thing that Allah created? : r/MuslimLounge - Reddit, accessed on April 28, 2026, https://www.reddit.com/r/MuslimLounge/comments/1h5dw06/what_was_the_first_thing_that_allah_created/
Hadith on Qalam: First created was the Pen to decree existence - Faith in Allah, accessed on April 28, 2026, https://www.abuaminaelias.com/dailyhadithonline/2014/05/03/qalam-first-creation-qadr/
Allah schiep de hemel en de aarde in 6 dagen. : r/islam - Reddit, accessed on April 28, 2026, https://www.reddit.com/r/islam/comments/15b4r6j/allah_created_heavens_and_earth_in_6_days/?tl=nl
How Old Is the Earth According to Islam? - Islam Question & Answer, accessed on April 28, 2026, https://islamqa.info/en/answers/145806/how-old-is-the-earth-according-to-islam
SufiLive Transcript - The Power of the Pen / Mawlana Shaykh Hisham Kabbani, accessed on April 28, 2026, https://sufilive.com/The-Power-of-the-Pen--5827-EN-print.html
Surah Rad ayah 39: nothing can be removed or added to Lawh al Mahfuz (Destiny can be changed?) assim - YouTube, accessed on April 28, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=l-eyf5c8I1w
What Is al-Lawh al-Mahfuz? - Islam Question & Answer, accessed on April 28, 2026, https://islamqa.info/en/answers/7002
Understanding Al-Lauh Al-Mahfuz | PDF | Quran | Islam - Scribd, accessed on April 28, 2026, https://www.scribd.com/document/254788594/Al-Lauh-Al-Mahfuz-the-Preserved-Tablet-and-Its-Names-Quran-Synonyms
Hadith 19: Waakt over de voorschriften van Allah - Al-Yaqeen, accessed on April 28, 2026, https://www.al-yaqeen.com/artikelen/boeken/veertig-ahadieth-an-nawawie/hadith-19-waakt-over-de-voorschriften-van-allah/
Fifty Thousand Years: Divine Time and the Day of Judgment in Islam - Quran Gallery App, accessed on April 28, 2026, https://qurangallery.app/topics/fifty-thousand-years-divine-time-day-of-judgment-islam
There is a contradiction in the Quran about the length of the day of judgement - Reddit, accessed on April 28, 2026, https://www.reddit.com/r/DebateReligion/comments/1n1mkp7/there_is_a_contradiction_in_the_quran_about_the/
Severity of The Day of Judgment Is Exclusive To Disbelievers - إسلام ويب, accessed on April 28, 2026, https://www.islamweb.net/en/fatwa/414682/severity-of-the-day-of-judgment-is-exclusive-to-disbelievers
Hoelang duurden de zeven scheppingsdagen? - Bijbelblog, accessed on April 28, 2026, https://www.pthu.nl/bijbelblog/2015/05/hoelang-duurden-de-zeven-scheppingsdagen/
SAHIH MUSLIM, Book 33: The Book of Destiny (KITAB-UL-QADR) - IIUM, accessed on April 28, 2026, https://www.iium.edu.my/deed/hadith/muslim/033_smt.html
Al-Lawh al-Mahfuz, Omniscience, and Free Will in A Pan-psychic Universe - New Age Islam, accessed on April 28, 2026, https://www.newageislam.com/debating-islam/to-shanavas-new-age-islam/al-lawh-al-mahfuz-omniscience-free-pan-psychic-universe/d/134895
Articles of Faith and Pillars of Islam | PDF - Scribd, accessed on April 28, 2026, https://www.scribd.com/document/861233345/P2-U4-The-Articles-of-Faith-and-the-Pillars-of-Islam-23
It's all written 50000 years before the creation Sheikh Assim Al Hakeem #hudatv - YouTube, accessed on April 28, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=Fs02Zx1neXc
Islam Creation Story, accessed on April 28, 2026, https://www2.nau.edu/~gaud/bio301/content/iscrst.htm
can someone explain me 11:7 about God's throne on water and about sorcery ?, accessed on April 28, 2026, http://quransmessage.com/forum/index.php?topic=488.0
An-Nawawi's Forty Hadiths(Translation) - IIUM, accessed on April 28, 2026, https://www.iium.edu.my/deed/hadith/other/hadithnawawi.html