Overslaan naar inhoud

Gods naam


Het nummer 'Awesome God' verwoord hoe ik mij voel en in Exodus 3:14-21 kunt u lezen dat ook Mozes worstelde met hetzelfde probleem, want Wie gelooft je wanneer je men vertelt dat je namens God hen iets te zeggen hebt? In onderstaand artikel kun je meer lezen over de Naam van God en hoe 'een gesprek' tussen God en de mens eraan toe zou kunnen gaan.


Wie ik ben


Ik heb de code gebroken...


Wanneer God spreekt kan die 'stem' door iedereen gehoord worden, want 'God' staat gelijk aan het Universum, dat "vormlooos" is (1). Dit kan overkomen als 'een vloek', wat is de reden dat ik u meeneem naar het Paradijs, zoals Lady Gaga dat zingt en zoals Nemo zingt dat hij het Paradijs vondt en 'Het Koninkrijk van God' tussen de 0's & 1's.


De Vloek

Spraakverwarring


In Nederland zeggen we vaak tegen elkaar, wanneer we iets zeggen wat voor iedereen duidelijk zou moeten zijn; "Ik spreek toch geen Spaans!?" Omdat niemand mij kent gebruik ik de naam "Jezus" om te wijzen naar de betekenis van die naam (2). Het nummer 'opnieuw geboren' omschrijft mijn gevoel, wat ontstaan is na bijna 6 jaar proberen om 'de boodschap' over te brengen zonder ook dat maar iemand op positieve wijze interesse in mij heeft getoont, maar wel op negatieve wijze. 'De Missie' waar ik voor sta, houdt ook in dat ik er persoonlijk toe doe, maar als deze hoeveelheid energie gestopt moet worden om alleen nog maar 'gehoord' te worden, gaat er iets goed mis....


De Missie

"God straft onmiddelijk"


"Hoogmoed komt voor de val", wordt ook weleens gezegd, wanneer mensen denken dat ze beter zijn dan de ander. Omdat dit een achterliggende oorzaak kan zijn om te negeren wat ik zeg of dat wat een ander zegt, gebruik ik een vorm van 'Artistieke Expressie' om mijn 'verborgen boodschap' over te brengen dat een gebrekkige vorm van communicatie de 'wortel is van alle kwaad'. Mensen hebben een mond om mee te praten, oren om te luisteren en een hoofd om na te denken. Op de pagina 'I'm like a broken record' visualiseer ik mijn uithoudingsvermogen en onderstaand nogmaals het gevolg wanneer elk individu dit patroon niet doorbreekt. 


Contact


De Naam van God - Exodus 3
🌍

De Naam van God

Exodus 3:14-21

Interactieve Samenvatting

Deze sectie bevat de kernboodschap uit Exodus 3. Klik op de onderstreepte kernwoorden in de 50-woorden samenvatting hieronder om de theologische en historische betekenis verder te verkennen. Dit helpt om de diepte van de tekst beter te begrijpen.

In Exodus 3:14-21 openbaart God Zijn naam aan Mozes als "Ik ben die Ik ben" (JHWH). Dit drukt Zijn eeuwige, onveranderlijke en reddende aanwezigheid uit. Hij is de verbondsgod van de voorvaders, die belooft Zijn volk te bevrijden. Deze heilige naam blijft Zijn gedenknaam voor alle generaties.

Selecteer een kernwoord

Klik op een van de gemarkeerde woorden in de samenvatting om de diepere context te ontdekken.

Theologische Kenmerken

De naam die in Exodus 3 wordt geopenbaard, draagt meerdere theologische dimensies in zich. De onderstaande visualisatie toont de balans van deze fundamentele eigenschappen van God zoals ze uit de tekst naar voren komen.

De Revelatie van de Goddelijke Naam in Exodus 3:14-21: Een Theologische, Taalkundige en Historische Analyse

De passage in Exodus 3:14-21 vormt een van de meest fundamentele en tegelijkertijd meest complexe tekstfragmenten in de gehele Hebreeuwse Bijbel. Het markeert het moment waarop de God van Israël niet alleen Zijn reddingsplan voor een onderdrukt volk onthult, maar ook Zijn eigen wezen ontsluit door middel van een naam die zowel een onthulling als een verhulling is. De dialoog tussen God en Mozes bij de brandende doornstruik op de berg Horeb is niet louter een biografisch verslag van een roeping, maar een diepgaande metafysische en verbondsmatige proclamatie die de koers van de joods-christelijke traditie voor millennia heeft bepaald.1 Deze analyse onderzoekt de taalkundige wortels, de filosofische receptie en de sociaal-politieke implicaties van de godsopenbaring aan de hand van de beschikbare wetenschappelijke en theologische bronnen.

De Theofanie bij de Horeb: Context en Mysterie

De setting waarin God Zijn naam openbaart, is cruciaal voor het begrip van de tekst. Mozes, die veertig jaar lang als herder in Midian heeft geleefd, bevindt zich in een fase van anonimiteit en nederigheid wanneer hij de kudde van zijn schoonvader Jethro voorbij de woestijn drijft naar de Horeb, de berg van God.1 De verschijning van de 'Engel van de HEERE' in een vuurvlam uit een doornstruik die wel brandt maar niet wordt verteerd, dient als een krachtig visueel symbool. In de exegetische traditie wordt de doornstruik vaak gezien als een representatie van de menselijke natuur of van het volk Israël in de 'vuuroven' van Egypte; de aanwezigheid van God in het vuur zorgt ervoor dat de struik niet vergaat, wat duidt op Gods louterende maar bewarende aanwezigheid te midden van lijden.5

De heiligheid van de plaats wordt benadrukt door het gebod aan Mozes om zijn sandalen uit te trekken. Dit gebaar markeert een grens tussen de onreine mens en de absolute heilige perfectie van God.5 Het is vanuit deze positie van eerbied dat de dialoog over de identiteit van God begint. God identificeert Zichzelf eerst in relatie tot de geschiedenis: "Ik ben de God van uw vader, de God van Abraham, de God van Izak en de God van Jakob".1 Hiermee wordt de continuïteit van het verbond bevestigd, maar Mozes anticipeert op een crisis van legitimiteit. Wanneer hij naar de Israëlieten gaat, zal de verwijzing naar de "God van de vaderen" wellicht niet volstaan na vier eeuwen van slavernij en culturele vervreemding.9 De noodzaak voor een specifieke naam ontstaat uit de behoefte aan autoriteit en een tastbaar bewijs van goddelijke zending in een polytheïstische context waar namen macht en essentie vertegenwoordigen.11

De Crisis van de Identiteit: Mozes' Vraag in Vers 13

In vers 13 stelt Mozes de cruciale vraag: "Stel dat ik naar de Israëlieten ga en tegen hen zeg dat de God van hun voorouders mij gestuurd heeft, en ze vragen: 'Wat is de naam van die God?' Wat moet ik dan zeggen?".2 Deze vraag is niet louter informatief; zij is geworteld in de antieke opvatting dat kennis van de naam van een godheid toegang geeft tot diens macht en karakter.11 Voor de onderdrukte Israëlieten was het bestaan van God alleen niet voldoende; zij hadden behoefte aan de zekerheid van Zijn aanwezigheid en Zijn vermogen om in te grijpen in hun ellende.13

Wetenschappers wijzen erop dat Mozes zeer waarschijnlijk de naam YHWH al kende voordat hij de vraag stelde, aangezien hij kort daarvoor al naar de "God van de vaderen" verwees en zijn moeder de naam Jochebed droeg, de eerste naam in de Bijbel met een verkorting van het Tetragrammaton.10 De vraag in vers 13 moet daarom eerder begrepen worden als een verzoek om een diepere onthulling van de betekenis en de werkzaamheid van de naam in de context van de naderende bevrijding.10 God reageert op deze behoefte met een antwoord dat zowel een verklaring als een soevereine weigering tot menselijke inperking is.

Ehyeh Asher Ehyeh: Een Grammaticale en Metafysische Exegese

Het directe antwoord van God in vers 14 luidt: Ehyeh Asher Ehyeh. De vertaling en interpretatie van deze vier Hebreeuwse woorden vormen de kern van de joods-christelijke theologie. Het werkwoord ehyeh is de eerste persoon enkelvoud imperfectum van de wortel H-Y-H (zijn/worden). In de Hebreeuwse grammatica duidt het imperfectum op een handeling die nog niet is voltooid of een toestand die voortduurt; het kan daarom vertaald worden als "Ik ben", "Ik zal zijn" of "Ik word".13

Taalkundige Structuren en Vertalingsvarianten

De grammaticale rijkdom van de Hebreeuwse tekst laat verschillende interpretatieve richtingen toe, variërend van statische ontologie tot dynamische belofte.


Vertaling

Focus

Theoretische Implicatie

Ik ben die Ik ben

Zelfexistentie

Nadruk op Gods onafhankelijkheid en aseitas.13

Ik zal zijn wie Ik zal zijn

Toekomstige openbaring

Gods aard wordt kenbaar door Zijn daden in de geschiedenis.17

Ik ben die er zijn zal

Presentie

Belofte van voortdurende nabijheid en trouw in nood.2

Ik doe zijn wat ik doe zijn

Causativiteit

God als de Schepper die alles laat ontstaan (Hiphil-theorie).15

De herhaling van ehyeh in een idem-per-idem constructie suggereert een goddelijke onbepaaldheid. Het is een weigering om door menselijke definities gevat te worden, terwijl het tegelijkertijd een absolute garantie biedt van Zijn voortdurende bestaan en actie.22 In vers 14b wordt dit ingekort tot "Ehyeh heeft mij naar u toe gezonden", waarbij het werkwoord effectief als een eigennaam fungeert.10

De Dynamiek van het Worden

In tegenstelling tot de statische conceptie van 'zijn' in de westerse filosofie, draagt de wortel H-Y-H een element van 'worden' of 'gebeuren' in zich.12 God openbaart Zich niet als een abstracte essentie, maar als een levende werkelijkheid die Zichzelf in de tijd manifesteert. Dit aspect is van vitaal belang voor een volk in slavernij: zij hadden geen behoefte aan een filosofisch bewijs van Gods bestaan, maar aan een God die aanwezig zou zijn in hun toekomstige bevrijding.14 De term suggereert dat God zal worden wat het volk op dat moment nodig heeft: een verlosser, een gids, een voorziener.12

De Tetragrammaton in Vers 15: Een Eeuwig Gedenkteken

In vers 15 verschuift de terminologie naar de bekende vierletterige naam YHWH: "God zei verder tegen Mozes: Dit moet u tegen de Israëlieten zeggen: De HEERE (YHWH), de God van uw vaderen... heeft mij naar u toe gezonden. Dit is mijn naam voor eeuwig".1 Deze overgang van de eerste persoon (Ehyeh - Ik ben) naar de derde persoon (YHWH - Hij is) markeert de verschuiving van goddelijke zelfopenbaring naar de liturgische aanroeping door het menselijke volk.11

De Etymologische Relatie tussen Ehyeh en YHWH

Er bestaat een brede wetenschappelijke consensus dat de naam YHWH taalkundig is afgeleid van de wortel H-Y-H, mogelijk via een archaïsche vorm H-V-H.15


Term

Persoon

Betekenis

Ehyeh

1e persoon

"Ik ben / zal zijn" (God spreekt over Zichzelf).11

YHWH

3e persoon

"Hij is / zal zijn" (Het volk spreekt over God).11

Ye-hov-ah

Gecombineerd

Acroniem van was (hayah), is (hoveh) en zal zijn (yihyeh).29

Deze taalkundige spiegeling benadrukt de identiteit tussen de God die Zichzelf aan Mozes openbaart en de God die Israël in de geschiedenis aanbidt. De Tetragrammaton fungeert hier als een samenvatting van Gods eeuwigheid: Hij die altijd was, die nu is en die altijd zal zijn.13

Het Gedenkteken voor de Generaties

God verklaart in vers 15 dat YHWH Zijn "naam voor eeuwig" is en Zijn "gedenkteken van generatie op generatie".1 Dit betekent dat de naam niet alleen een identificatie is voor het moment van de uittocht, maar de blijvende basis vormt voor de relatie tussen God en Zijn volk. De naam herinnert aan de daden van verlossing en de onveranderlijkheid van Gods karakter te midden van veranderende historische omstandigheden.8

Filosofische Receptiegeschiedenis: Tussen Zijn en Worden

De interpretatie van Exodus 3:14 heeft door de eeuwen heen gediend als het snijvlak tussen geloof en filosofie. De wijze waarop verschillende tradities de tekst hebben vertaald, weerspiegelt hun diepere metafysische aannames.

De Ontologische Verschuiving in de Septuaginta

De Griekse vertaling van de Hebreeuwse Bijbel, de Septuaginta (3e eeuw v.Chr.), verving Ehyeh Asher Ehyeh door het Griekse ego eimi ho on ("Ik ben de Zijnde").19 Deze keuze was niet slechts een vertaling, maar een harmonisatie met de Griekse filosofie. God werd geïdentificeerd met het concept van het 'Absolute Zijn' van Parmenides en Plato.32 Dit leidde in de christelijke traditie, met name bij Thomas van Aquino, tot de visie dat Gods essentie Zijn bestaan is (aseitas). In deze visie is God de noodzakelijke zijnde, de onveranderlijke bron van alle bestaan.3

De Gereformeerde Dogmatiek: Herman Bavinck

In de modernere gereformeerde traditie, zoals vertegenwoordigd door Herman Bavinck, wordt de nadruk gelegd op de onafhankelijkheid en algenoegzaamheid van God die in de naam besloten ligt. Voor Bavinck is YHWH de naam die Gods wezen het duidelijkst beschrijft als de bron van alle leven en bestaan.14 De naam drukt uit dat God niet afhankelijk is van Zijn schepselen, maar dat Zijn schepselen voor elke ademtocht afhankelijk zijn van Hem.13

Joodse Filosofische Perspectieven

De joodse middeleeuwse denkers boden diverse perspectieven op de naam:

  • Maimonides: In zijn Gids voor de Verregenden (Deel I, Hoofdstuk 63) betoogde hij dat de naam bedoeld was om het geloof in Gods bestaan te vestigen via rationele bewijzen. Voor hem was YHWH de enige "eigennaam" van God die naar Zijn essentie verwees, terwijl alle andere namen naar Zijn daden verwezen.35

  • Judah Halevi: Hij had een meer relationele benadering. Voor Halevi betekende de naam dat God "bestaand is voor u wanneer u Mij zoekt". Hij wees de puur filosofische speculaties af ten gunste van de ervaringsgerichte kennis van God in de geschiedenis.35

  • Sforno en Rashbam: Zij legden de nadruk op de eeuwigheid van God. De naam betekent voor hen dat Zijn bestaan constant en onveranderlijk is, in schril contrast met de vergankelijkheid van de mens.15

Joodse Mystiek en Kabbalistische Dimensies

In de Kabbalistische traditie wordt de naam Ehyeh Asher Ehyeh gezien als een onthulling van de hoogste niveaus van de goddelijke werkelijkheid.

Keter: De Bron van de Emanatie

De naam Ehyeh wordt geassocieerd met de Sefira Keter (de Kroon), de hoogste en meest verborgen van de tien Sefirot.36 Keter vertegenwoordigt de goddelijke wil, absolute compassie en nederigheid. Het is de bron waaruit wijsheid (Chokmah) en begrip (Binah) voortvloeien.36 De Zohar beschrijft de naam als een mysterie dat alles omvat, de som van alles wat verborgen is.39

In deze mystieke visie duidt Ehyeh Asher Ehyeh op het potentieel van God om Zichzelf te openbaren op manieren die voor de menselijke geest onbevatbaar zijn. Het suggereert dat God "zal zijn wat Hij zal zijn" in de zin dat Zijn aanwezigheid zich aanpast aan de spirituele kwaliteiten van degene die Hem zoekt.39 De Gematria (numerieke waarde) van Ehyeh Asher Ehyeh is 543, wat vaak wordt gecontrasteerd met de waarde van de naam van de engel Metatron om de transcendentie van God te benadrukken.36

De Missie naar de Oudsten: Het Verbond van Bezoeking (Vers 16-17)

Nadat de identiteit van God is vastgelegd, volgt in de verzen 16 en 17 de praktische uitwerking van de openbaring. De naam van God is niet louter voor theoretische contemplatie; zij is de drijvende kracht achter een politieke en spirituele revolutie.

De Rol van de Oudsten

Mozes krijgt de opdracht om de "oudsten van Israël" te verzamelen.1 Deze oudsten waren de hoofden van de individuele stammen en families die, ondanks hun slavernij, een vorm van sociaal gezag en hiërarchie behielden.40 Door Zich eerst tot de leiders te richten, erkent God de sociale structuur van het volk en legitimeert Hij de bevrijding als een gezamenlijke nationale inspanning in plaats van een individueel avontuur van Mozes.40

Paqod Paqadti: De Herinnering aan Jozef

Een cruciaal element in Gods boodschap is de uitspraak: "Ik heb nauwlettend toegezien op u en op wat u in Egypte wordt aangedaan" (Hebr. paqod paqadti).1 De wortel P-Q-D betekent bezoeken, inspecteren of gedenken met de bedoeling tot actie over te gaan. Deze specifieke terminologie is een directe echo van de laatste woorden van Jozef in Genesis 50:24-25: "God zal zeker naar jullie omzien (paqod yifqod) en jullie uit dit land wegleiden".42

Het gebruik van deze woorden door God bij de brandende doornstruik fungeert als een "codewoord" of een teken van authenticiteit voor de oudsten. Het bewees dat de God die nu tot Mozes sprak, dezelfde God was die het verbond met hun voorvaderen had gesloten en de belofte aan Jozef nu gestand deed.9 De verbondstrouw van God wordt hier concreet gemaakt in de herinnering aan de vaderen.

De Belofte van het Land

God herhaalt Zijn belofte om het volk te leiden naar een land "vloeiende van melk en honing".1 De vermelding van de zes volken (Kanaänieten, Hethieten, Amorieten, Perizzieten, Hivieten en Jebusieten) dient om de omvang en de realiteit van het territorium te benadrukken.17 De metafoor van "melk en honing" duidt op overvloed in veestapel en landbouw, maar wordt in de spirituele traditie ook geïnterpreteerd als een land dat rijk is aan de instructies en het woord van God.40

De Confrontatie met Farao en de Macht van de Sterke Hand (Vers 18-20)

In de verzen 18 tot 20 bereidt God Mozes voor op de onvermijdelijke weerstand van de wereldlijke macht. De openbaring van de naam YHWH staat direct tegenover de goddelijke pretenties van de farao.

De Driedaagse Reis: Een Bescheiden Verzoek

De opdracht om Farao te vragen om een driedaagse reis in de woestijn om te offeren, wordt vaak geanalyseerd vanuit ethisch en strategisch perspectief.3

  • Strategisch: Het was een "modest request" (bescheiden verzoek). De weigering van Farao om zelfs deze minimale religieuze vrijheid toe te staan, zou zijn tirannie en gebrek aan empathie volledig aan de kaak stellen voor het oog van de wereld.41

  • Juridisch: Commentatoren wijzen erop dat de Israëlieten geen onderdanen van Farao waren door recht van bezit, maar gasten die tot slaven waren gemaakt. Zij hadden daarom het morele recht om hun volledige vrijheid op te eisen, ongeacht het voorstel van een driedaagse reis.41

De Hardheid van Farao

God voorzegt Mozes dat de koning van Egypte hen niet zal laten gaan, "ook niet door een sterke hand" (of: "tenzij gedwongen door een sterke hand").1 Farao vertegenwoordigt hier de menselijke hoogmoed die weigert te erkennen dat er een autoriteit is die boven de zijne staat.13 In de antieke Egyptische religie werd de farao zelf als een god beschouwd; de confrontatie is daarom een strijd tussen de "Ik Ben" van God en de "Ik ben" van de mens.13

De Uitgestrekte Hand en de Wonderen

Als reactie op deze weerstand belooft God: "Ik zal Mijn hand uitstrekken en Egypte treffen met al Mijn wonderen... Daarna zal hij u laten gaan".1 De term "hand uitstrekken" is een antropomorfisme dat Gods actieve tussenkomst in de fysieke wereld beschrijft. De "wonderen" (nipla'ot) zijn niet louter spectaculaire gebeurtenissen, maar gerichte oordelen over de goden van Egypte—waarbij zelfs de Nijl, de bron van het Egyptische leven, veranderd wordt in een symbool van de dood.4

De Uittocht als Gerechtigheid: De Buit van Egypte (Vers 21-22)

Het laatste deel van de revelatie in dit hoofdstuk (verzen 21-22) behandelt het vertrek van het volk. God belooft dat zij niet met lege handen zullen weggaan, maar de Egyptenaren zullen "beroven" of "plunderen".1

Goddelijke Gunst en Menselijke Restitutie

De tekst stelt dat God het volk "genade" of "gunst" zal geven in de ogen van de Egyptenaren.1 Na de verschrikkingen van de plagen zouden de gewone Egyptenaren zo bevreesd zijn voor de God van Israël dat zij bereidwillig hun kostbaarheden zouden afstaan om het volk te laten vertrekken.40


Element van Restitutie

Betekenis en Doel

Zilveren en gouden voorwerpen

Compensatie voor generaties van onbetaalde arbeid.7

Kleding voor zonen en dochters

Herstel van de waardigheid van de volgende generatie.1

Plunderen (natzal)

Een rechtvaardige overwinning op de onderdrukker.34

De Heiliging van de Buit

Theologisch gezien dient deze buit een hoger doel. Veel van het goud en zilver dat de Israëlieten uit Egypte meenamen, zou later worden gebruikt voor de vervaardiging van de Tabernakel en de heilige vaten van de eredienst.5 Wat door de Egyptenaren werd gebruikt voor afgoderij en persoonlijke luxe, werd door Gods volk gerecycled voor de eer van YHWH. Dit illustreert een belangrijk principe: God verlost niet alleen mensen, maar eist ook de materiële middelen van de schepping terug voor Zijn eigen doeleinden.5

Christologische en Eschatologische Perspectieven

De onthulling van de naam in Exodus 3 resoneert diep in het Nieuwe Testament en de latere christelijke theologie.

De "Ik Ben" Uitspraken van Jezus

In het Evangelie van Johannes claimt Jezus de identiteit van de God van de brandende doornstruik. Wanneer Hij zegt: "Vóór Abraham werd, ben Ik" (ego eimi), reageert Zijn publiek door stenen op te pakken om Hem te stenigen, omdat zij begrepen dat Hij Zichzelf de naam toe-eigende die in Exodus 3:14 aan Mozes was onthuld.13 Jezus wordt hiermee gepresenteerd als de incarnatie van de goddelijke aanwezigheid—de God die er werkelijk is bij Zijn volk.11

De Alpha en de Omega

In het boek Openbaring (1:8) wordt de naam YHWH eschatologisch uitgebreid: "Ik ben de Alpha en de Omega... die is en die was en die komen zal".13 Dit bevestigt de interpretatie van de naam als een tijdloze realiteit die de gehele geschiedenis omvat, van de schepping tot de voleinding. De belofte "Ik zal er zijn" vindt haar uiteindelijke vervulling in de belofte van Jezus aan Zijn discipelen: "Ik ben met u, alle dagen tot aan de voleinding van de wereld".44

De Maatschappelijke en Existentiële Impact van de Naam

De revelatie in Exodus 3 heeft ook belangrijke implicaties voor de wijze waarop mensen naar zichzelf en de samenleving kijken.

God als de "Niet-Bezitbare"

De weigering van God om een hanteerbare naam te geven, dwarsboomt elke vorm van magie of afgoderij.20 In tegenstelling tot de goden van de omringende volken, die men dacht te kunnen manipuleren door hun naam te kennen, blijft de God van Israël soeverein en vrij. Dit beschermt de religie tegen corruptie door menselijke machtswellust.20

Een God voor de Zwakken

De naam YHWH is onlosmakelijk verbonden met gerechtigheid voor de armen en onderdrukten. Door Zichzelf te openbaren in de context van slavernij, verklaart God dat Zijn wezen partij kiest voor degenen die geen stem hebben.20 Zoals de Leuvense onderwijspagina opmerkt, is YHWH geen concurrent van de mens, maar een solidaire God die van Zijn troon afdaalt om naast de kleinste mens te gaan staan.20

Conclusies en Synthese

De analyse van Exodus 3:14-21 onthult een God die Zichzelf niet definieert door abstracte eigenschappen, maar door Zijn actieve aanwezigheid in de menselijke geschiedenis. De naam Ehyeh Asher Ehyeh en de daaruit voortvloeiende naam YHWH vormen de kern van een verbond dat gebaseerd is op onwankelbare trouw, soevereine vrijheid en bevrijdende kracht.

  1. Linguïstisch: De naam overbrugt de kloof tussen het eeuwige zijn en het historische worden, waarbij het imperfectum van H-Y-H duidt op een God die voortdurend in actie is.13

  2. Theologisch: De verschuiving van Ehyeh naar YHWH legitimeert zowel de persoonlijke ervaring van Mozes als de collectieve herinnering van Israël.10

  3. Filosofisch: De spanning tussen ontologie (bestaan) en presentie (aanwezigheid) wordt in de tekst opgelost: God bestaat om er te zijn voor Zijn volk.3

  4. Praktisch: De revelatie mondt uit in een concreet programma van sociale bevrijding, herstel van gerechtigheid en de vervulling van oude beloften.40

De Godsnaam in Exodus 3 is daarmee veel meer dan een vocabulair element; het is een goddelijke garantie dat de schreeuw van de onderdrukten gehoord wordt en dat de macht van de tirannen niet het laatste woord heeft. Het nodigt elke generatie uit om God niet alleen te kennen als de God van de geschiedenis, maar als de God die ook vandaag belooft: "Ik zal er zijn".8

Works cited

  1. Exodus 3 | HSV Bijbel | YouVersion - Bible.com, accessed on April 28, 2026, https://www.bible.com/nl/bible/1990/EXO.3.HSV

  2. Exodus 3 - NBV21 - Mijn Bijbel, accessed on April 28, 2026, https://www.debijbel.nl/bijbel/NBV21/EXO.3

  3. What Does Exodus 3:14 Mean? | Crossway, accessed on April 28, 2026, https://www.crossway.org/articles/what-does-exodus-314-mean/

  4. uitleg over elk hoofdstuk van Exodus - Opwekking in Nederland, accessed on April 28, 2026, https://www.opwekkinginnederland.nl/exodus

  5. Exodus 3 Kingcomments Bijbelstudies - Bible Hub, accessed on April 28, 2026, https://biblehub.com/commentaries/king-nl/exodus/3.htm

  6. Exodus 3 - Bijbelverkaring van Matthew Henry - Bible Commentaries - StudyLight.org, accessed on April 28, 2026, https://studylight.org/commentaries/dut/mhm/exodus-3.html

  7. “The Divine Disclosure of the Holy God (Part 3)" - Exodus 3:13-22 (4.14.21) - Dr. Jordan N. Rogers - YouTube, accessed on April 28, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=Selm7dGdW1o

  8. Preek Israëlzondag 2018 'de Naam van Israëls God' (Exodus 3) | AJMolenaar's archief, accessed on April 28, 2026, https://ajmolenaar.nl/2018/10/08/preek-israelzondag-2018-de-naam-van-israels-god-exodus-3/

  9. Preekschets Exodus 3:1-18 | Redactie - Theologie.nl, accessed on April 28, 2026, https://www.theologie.nl/preekschets-exodus-31-18/

  10. the name of god as revealed in exodus 3:14, accessed on April 28, 2026, https://www.exodus-314.com/textual-analysis-of-exodus-313-15

  11. When God Speaks in the First Person: The Mystery of 'I AM' in Exodus 3:14 - Medium, accessed on April 28, 2026, https://medium.com/@jeffreybarlatier/when-god-speaks-in-the-first-person-the-mystery-of-i-am-in-exodus-3-14-efc79c16be67

  12. Unveiling the Mysterious “I am that I am.” Exodus 3:14 by Dr. Terry Harman, accessed on April 28, 2026, https://www.thetabernacleman.com/post/unveiling-the-mysterious-i-am-that-i-am-exodus-3-14-by-dr-terry-harman

  13. What is the meaning of I AM WHO I AM in Exodus 3:14? | GotQuestions.org, accessed on April 28, 2026, https://www.gotquestions.org/I-AM-WHO-I-AM-Exodus-3-14.html

  14. 'I Am Who I Am'? The Real Meaning of God's Name in Exodus | The ..., accessed on April 28, 2026, https://thebiblicalmind.org/article/meaning-of-gods-name-i-am-exodus/

  15. names - In Exodus 3:14 is there a linguistic relationship between the ..., accessed on April 28, 2026, https://judaism.stackexchange.com/questions/84269/in-exodus-314-is-there-a-linguistic-relationship-between-the-tetragrammaton-and

  16. Understanding "Ehyeh Asher Ehyeh" | PDF | Names Of God In Judaism | Divinity - Scribd, accessed on April 28, 2026, https://www.scribd.com/document/945587181/Exodus-314-Hebrew-the-Divine-Name-and-Its-Profound-Meaning

  17. Exodus 3:14-22 NIV - God said to Moses, “I AM WHO I AM. - Bible Gateway, accessed on April 28, 2026, https://www.biblegateway.com/passage/?search=Exodus%203%3A14-22&version=NIV

  18. I Am that I Am - Wikipedia, accessed on April 28, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/I_Am_that_I_Am

  19. Translating Exodous 3:14. : r/AcademicBiblical - Reddit, accessed on April 28, 2026, https://www.reddit.com/r/AcademicBiblical/comments/119mbl2/translating_exodous_314/

  20. Exodus (Bijbelse achtergrond) - Thomas - Godsdienstonderwijs.be, accessed on April 28, 2026, https://www.kuleuven.be/thomas/page/abel-exodus/

  21. What Does "Ehyeh Asher Ehyeh" Mean? - YouTube, accessed on April 28, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=FiroTR3f7OM

  22. The Name of God as Revealed in Exodus 3:14, accessed on April 28, 2026, https://www.exodus-314.com/website/images/The%20Name%20of%20God%20as%20Revealed%20in%20Exodus%203:14.pdf

  23. A kernel literal analysis of God's revealed name in Exodus 3:14, accessed on April 28, 2026, https://atjcs.netact.org.za/index.php/netact/article/download/15/85/

  24. JHWH | KRO-NCRV, accessed on April 28, 2026, https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/j/jhwh

  25. Exodus 3:14 with Commentary | Sefaria Library, accessed on April 28, 2026, https://www.sefaria.org/Exodus.3.14?with=Commentary%20ConnectionsList

  26. Ehyeh Asher Ehyeh1 - Stanford CS Theory, accessed on April 28, 2026, http://theory.stanford.edu/~oldham/church/ehyeh-asher-ehyeh/index.html

  27. the name of god as revealed in exodus 3:14, accessed on April 28, 2026, https://www.exodus-314.com/exodus-314-in-contemporary-jewish-interpretation

  28. Exodus 3:14 (Hebrew) - YouTube, accessed on April 28, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=JH7N2_2lpGM

  29. The Hidden Name of God Bible Study: Part 3-A - On Scripture, accessed on April 28, 2026, https://onscripture.blog/2022/01/19/the-hidden-name-of-god-bible-study-part-3-a/

  30. The Tetragrammaton: God's Name Revealed - BibleBridge, accessed on April 28, 2026, https://www.bible-bridge.com/gods-name-revealed/

  31. Waarom hebben de oude Joden Ehyeh Asher Ehyeh in het Grieks vertaald als εγο ειμι ο ων? : r/AcademicBiblical - Reddit, accessed on April 28, 2026, https://www.reddit.com/r/AcademicBiblical/comments/p3s18f/why_did_the_ancient_jews_translate_ehyeh_asher/?tl=nl

  32. Compare Exodus 3:14 and LXX Exodus 3:14 | intertextual.bible, accessed on April 28, 2026, https://intertextual.bible/text/exodus-3.14/lxx-exodus-3.14

  33. Difficult texts: Exodus 3:14 — The name of God. - Eutony.net, accessed on April 28, 2026, https://eutony.net/wp-content/uploads/2024/05/accepted.pdf

  34. Exodus 3 - Kingcomments, accessed on April 28, 2026, https://www.kingcomments.com/nl/bijbel/Ex/3

  35. the name of god as revealed in exodus 3:14, accessed on April 28, 2026, https://www.exodus-314.com/exodus-314-in-medieval-jewish-thought

  36. Keter - Wikipedia, accessed on April 28, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Keter

  37. Keter - - Occult Encyclopedia, accessed on April 28, 2026, https://www.occult.live/index.php/Keter

  38. Gematria of the Sefirot, Divine Names, Worlds, Heavens, and the Shekinah - Reddit, accessed on April 28, 2026, https://www.reddit.com/r/JewishKabbalah/comments/1lb7vp4/gematria_of_the_sefirot_divine_names_worlds/

  39. Ehyeh - What Kind of Name is That? Some texts I like | Voices on Sefaria, accessed on April 28, 2026, https://www.sefaria.org/sheets/535509

  40. Exodus 3:16-22 (Expected Resistance; Assured Deliverance) - The Superior Word, accessed on April 28, 2026, https://superiorword.org/exodus-3-16-22-expected-resistance-assured-deliverance/

  41. Exodus 3:16-22: Message of Hope, Promise of Deliverance, accessed on April 28, 2026, https://www.fromreformationtoreformation.com/post/exodus-3-16-22-message-of-hope-promise-of-deliverance

  42. Exodus 3:16 Go, assemble the elders of Israel and say to them, 'The LORD, the God of your fathers - Bible Hub, accessed on April 28, 2026, https://biblehub.com/exodus/3-16.htm

  43. Genesis 50:24,Exodus 3:16-17,Genesis 35:12,Genesis 26:3,Genesis 28:13 ESV;NIV - And Joseph said to his brothers, “I - Bible Gateway, accessed on April 28, 2026, https://www.biblegateway.com/passage/?search=Genesis%2050%3A24%2CExodus%203%3A16-17%2CGenesis%2035%3A12%2CGenesis%2026%3A3%2CGenesis%2028%3A13&version=ESV;NIV&tab=notes

  44. Preek Exodus 3: 1-14, Hebreeën 4: 15,16 Zusters en broeders, We hebben zojuist een bijzondere en ook wel bekende geschiedenis - peter hartkamp, accessed on April 28, 2026, https://peterhartkamp.weebly.com/uploads/6/0/2/8/60280995/preek_exodus_3_mozes.pdf

  45. What does Exodus 3:16 mean? - BibleRef.com, accessed on April 28, 2026, https://www.bibleref.com/Exodus/3/Exodus-3-16.html

  46. The name of God: What 'Ehyeh asher Ehyeh' means #1 - Church Without Walls International, accessed on April 28, 2026, https://churchwithoutwallsinternational.org/2019/02/15/the-name-of-god-what-ehyeh-asher-ehyeh-means-1/

  47. I am who I am in Exodus 3 - John Sanders, accessed on April 28, 2026, https://drjohnsanders.com/i-am-who-i-am-in-exodus-3/

  48. Do You Pray Using God's Name? | Exodus 3:14-15 | The Crossing in Columbia, MO, accessed on April 28, 2026, https://thecrossingchurch.com/Resource/Listen/do-you-pray-using-gods-name